Bước ngoặt đầu đời: lần đầu tôi dấn thân vào thứ hoàn toàn mới

Trời Cần Thơ mấy ngày này dở dở ương ương, nắng chạm vào cửa sổ rồi bỗng tắt lịm, nhường chỗ cho những vệt mưa mỏng. Tôi ngồi ở bàn, thói quen gắp bút lên như chuẩn bị đánh một trận quen thuộc, nhưng lần đó mọi thứ lại khác hẳn. Trước mặt tôi là một chủ đề hoàn toàn mới, không một bản đồ, không ai đi trước dẫn đường. Cảm giác như đứng trước biển, dưới chân mình là cát lạ, sóng vỗ đến đâu cũng làm tôi giật mình. Có những buổi sáng người ta tỉnh dậy biết mình phải làm gì, còn hôm ấy tôi chỉ thấy toàn câu hỏi chờ được trả lời.

Tôi từng nghĩ mình thuộc tuýp thích an toàn, không ham hố phiêu lưu xa bờ. Những gì quen thuộc dù có ố vàng theo năm tháng vẫn thấy yên tâm hơn một cánh cửa chưa từng đẩy. Có lẽ vậy nên mãi tôi mới có cú rẽ đầu tiên. Chuyện bắt đầu từ một hôm vô tình, một mẩu tin, một ý tưởng chớp lên như tia chớp giữa trưa. Ban đầu là ngần ngại rõ rệt: "Nếu mình không hợp, nếu ngã thì có ai đỡ?". Nhưng rồi mỗi sáng tôi lại tự hỏi: "Vậy nếu cả đời chỉ loanh quanh chỗ cũ thì mình sẽ tiếc thứ gì?".

Cái lần đầu tiên ấy không ồn ào, không ánh đèn, không ai cổ vũ. Chỉ là một dãy bàn dài, những gương mặt lạ, giọng nói pha nhịp điệu tôi chưa kịp thuộc. Tôi cố giấu sự bối rối của mình sau lớp bình tĩnh giả vờ, tự nhủ cứ làm từng thứ nhỏ một. Kỳ lạ là những gì trên sách vở tôi đọc trước đó, ra đời thật lại chẳng giống chút nào. Người thật, việc thật, phút chốc những kiến thức dễ dàng biến thành một ma trận tôi lạc mất phương hướng.

Lần đầu tôi dấn thân vào lĩnh vực mới, tâm trạng lổn nhổn như cháo, một chút háo hức chen giữa lo lắng và tự ti. Thành phố lạ, những con đường không thuộc, mỗi lần bước ra khỏi cửa là một lần thử nghiệm xem mình chịu đựng được đến đâu. Tôi nhớ hồi còn ở Canada, cũng từng trải cảm giác này: mọi thứ đều lạ, từ cách gọi món ăn cho tới cách bắt chuyện nơi siêu thị. Chỉ khác là khi trở về, những lần bắt đầu mới lại không còn hai chữ "bất đắc dĩ", mà là tự chọn lấy.

Cái khó nhất khi vào một môi trường lạ không phải phần việc, mà là tâm lý tự thấy mình nhỏ bé, sợ bị đánh giá ngốc nghếch. Có những ngày tôi như người ngoài rìa, làm gì cũng thừa thãi, câu nào nói ra cũng tự hỏi liệu có lạc lõng quá không. Một buổi tối, tôi chốt lại cả ngày chỉ bằng một dòng ghi chú: "Chưa hiểu gì hết, nhưng không hiểu mãi được". Đúng vậy, người ta không hiểu mãi, chỉ cần không bỏ chạy.

Tôi bắt đầu bằng những câu hỏi nhỏ, học cách lắng nghe nhiều hơn nói. Có hôm, tôi phát hiện mình chỉ cần đổi tông giọng, một cái gật đầu đúng lúc cũng đủ kéo ai đó lại gần. Chuyện học không chỉ là nhớ lý thuyết mới, mà học cả cách chịu được sự lạc nhịp, học cách kiên nhẫn với chính mình. Tôi nhận ra, thành công đầu tiên là dám nhận mình đang bắt đầu từ số 0, không xấu hổ, không giả vờ đã biết.

Điều khôi hài là càng sợ sai thì càng hay... vấp. Như thể đời cố tình đẩy tôi vào từng hố nhỏ để tập chịu đau dần dần. Có hôm bị hỏi tới tấp, trả lời trật hoàn toàn nhưng lần sau lại nhớ cả cảm giác bối rối hơn là đáp án chính xác. Tôi tự nhủ: nếu đã dám bắt đầu thì được quyền sai tới đâu thì sai, miễn là hôm sau chịu đứng lên hỏi lại.

Có một tối, tôi về nhà, rút áo khoác ra ném lên ghế, ngả lưng xuống nghe tim đập hỗn loạn. Lúc đó tôi mới nhận ra: cái mệt không chỉ từ công việc hay thử thách chuyên môn, mà chính là mệt vì đấu với tiếng nói trong đầu. "Nếu mình tệ thật thì sao?", "Có đáng để tiếp tục không?". Mỗi lần như vậy, tôi cố gắng ngồi lại với cảm giác đó một chút thay vì chạy trốn sang điều gì quen thuộc hơn.

Tôi đọc lại những lời tự nhủ hồi còn ở Mỹ: "Nếu mình không thử thì chắc chắn không bao giờ biết giới hạn của bản thân." Có những bài học, dù đọc đi đọc lại, vẫn cần phải bước chân vào đời thật thì mới thấy nhói. Nỗi sợ lớn nhất không phải là thất bại, mà là sau này phải giải thích cho chính mình lý do mình chưa từng dám thử.

Được mất ở ngã rẽ mới

Khi nhìn lại, tôi không nhớ hết tên những người đầu tiên tôi tiếp xúc, cũng không nhớ rõ mình đã vụng về đến mức nào. Nhưng tôi nhớ cảm giác lần đầu đứng lên phát biểu giữa đám đông toàn người lạ, vừa run, vừa xấu hổ, và rồi… không ai cười cả. Chỉ có mình tự cười mình thôi. Thì ra mọi người đều bận với cảm giác lo lắng của họ, đâu ai rảnh mà soi tôi mãi.

Sau vài tuần, những điều tôi từng nghĩ là núi hóa ra chỉ là bậc thềm thấp. Mỗi bước lại mở thêm một cánh cửa nhỏ. Tôi cười khi thấy mình từng hoảng loạn vì những thứ bây giờ đã thành cơm bữa. Tôi nhớ cảm giác đứng giữa phòng rộng, chẳng còn e dè mà dám đặt câu hỏi 'ngớ ngẩn' nhất. Những ngày ấy, mỗi tiếng cười là một phần thưởng, mỗi cú vấp là một tấm vé vào hành trình mới.

Có một điều tôi rút ra mà sách vở ít khi nhắc: vào cuộc sớm hay muộn không quan trọng bằng việc có dám thấy mình nhỏ lại rồi lớn lên từng chút. Khi tôi làm chủ doanh nghiệp hồi trước, những lần đầu gặp đối tác, tôi cũng chẳng khác gì thằng lính mới lóng ngóng. Vậy mà cứ sau mỗi lần qua một ngưỡng sợ, tôi lại có thêm một vết sẹo nhẹ, nhìn thì chẳng ai thấy, nhưng tự tôi cảm được mình đã khác đi.

Giờ đây, khi mọi thứ không còn mới tinh, tôi thấy trân trọng hơn lúc mình còn run rẩy thử từng bước. Vì sau này, rất khó để có lại cảm giác "làm gì cũng sai được", rất khó để kiếm một lý do chính đáng cho sự ngây thơ và tọc mạch. Càng nhiều tuổi, người ta càng sợ nhìn mình ngố. Nhưng hóa ra, dám ngố, dám dấn thân, vẫn là liều thuốc duy nhất giúp mình bớt quen với những cái khung cũ.

Tôi nhận ra, mỗi lần dám bước ra khỏi vùng an toàn, dù không thắng, mình vẫn có thêm một vùng đất mới trong lòng. Một loại dũng cảm có mùi cà phê pha ẩu, mùi mưa xối xuống vỉa hè, và vị đắng của lần đầu biết mình chẳng biết gì cả.

Thỉnh thoảng ngồi lại, tôi vẫn tự hỏi: nếu ngày ấy không chọn rẽ ngang, mình sẽ ra sao? Có lẽ tôi vẫn an toàn, vẫn đủ sống, nhưng không thể biết cảm giác cười ngốc giữa đám đông, không từng nghe tim đập loạn vì một quyết định bồng bột. Tôi học được nhiều thứ về nghề, về người, nhưng có lẽ lớn nhất là học đối thoại với nỗi sợ trong chính mình. Bước ngoặt, thật ra, không nằm ở nơi mình tới, mà ở cách mình dám rẽ sang đường mới.

Bạn còn nhớ lần đầu mình làm điều hoàn toàn chưa từng thử không? Lúc ấy bạn thấy gì: sợ, háo hức, hay cả hai cùng lúc?