Người đi trước, nhưng không dám đứng trước đám đông

Tôi không phải kiểu lãnh đạo thích ánh đèn. Không phải vì tôi khiêm tốn quá mức. Chỉ là tôi biết rõ một chuyện: ánh đèn làm người ta lóa mắt, và khi lóa mắt thì dễ đi sai đường.

Người ta hay tưởng tiên phong là đứng đầu đoàn, cầm cờ, hô khẩu hiệu. Thật ra nhiều lúc tiên phong là người đi trước vài bước trong bóng tối. Đi đủ xa để thấy đường. Đi đủ gần để không làm mọi người hoảng. Mà cũng đi đủ im để gió không thổi tắt ngọn lửa.

Khoảng lệch của người đi trước

Có một thứ ít ai nói thật với bạn khi bạn lên làm người dẫn dắt: càng đi trước, càng ít người đi cùng. Không phải vì bạn giỏi hơn họ. Mà vì bạn nhìn thấy thứ họ chưa thấy, nghe thấy thứ họ chưa nghe. Và trong khoảng lệch đó, bạn phải tự chịu trách nhiệm.

Có giai đoạn tôi tung có những buổi tối đóng laptop lại, phòng tối om, thành phố vẫn sáng lòe ngoài cửa kính. Mọi người nghĩ tôi đang ổn. Vì là người dẫn mà, phải ổn chứ. Nhưng cảm giác lúc đó giống như đứng trên một con đê dài: phía trước là nước lớn, phía sau là làng xóm. Bạn biết nếu vỡ đê, bạn là người đầu tiên bị cuốn. Nhưng bạn cũng biết nếu bạn không đứng đó, cả làng sẽ thức dậy trong nước.

Cảm giác cô đơn của người dẫn dắt không phải kiểu không có ai chơi. Nó là kiểu không có ai hiểu đúng. Hồi đó bạn có thể có cả phòng họp đầy người. Nhưng khi họp xong, những câu hỏi nặng nhất vẫn nằm trên vai bạn. Và câu trả lời cuối cùng vẫn phải đi qua tim bạn trước.

Nhiều thứ trong việc dẫn dắt là trò chơi một mình. Không phải bạn muốn một mình. Mà vì có những đoạn đường chỉ một người đi được.

Gặp cơ hội thì phải quyết nhanh. Gặp rủi ro thì phải chịu trước. Gặp ánh mắt chờ đợi thì phải vững như đá.

Người ta thấy bạn quyết đoán, họ khen bản lĩnh. Nhưng mấy ai thấy cái giá của quyết đoán là đêm dài không ngủ, là chạy qua chạy lại trong đầu một nghìn kịch bản, là tự hỏi: mình đúng không, hay mình chỉ muốn đúng?

Thời gian dạy tôi một nghịch lý: càng cố làm người được lòng tất cả, càng dễ thành người của chẳng ai. Lúc đó bạn thành người phát quà, không phải người mở đường. Bạn đo nhiệt độ phòng, không phải đo hướng gió.

Còn tiên phong thì khác. Tiên phong là dám đi khi chưa có tiếng vỗ tay. Dám làm khi chưa có số đông xác nhận. Dám nói không với những thứ nghe rất hợp tai nhưng hại dài hạn.

Thời tôi còn theo sát thị trường cũng vậy. Tôi từng thấy những làn sóng bốc lên như thủy triều: một sản phẩm mới, một xu hướng mới, một loại hình kinh doanh mới. Người ta chen nhau lên thuyền. Ai lên sau thì phải hét to hơn để được chú ý. Còn người dẫn dắt im lặng nhìn sóng, hỏi một câu đơn giản: sóng này đưa mình đi đâu, hay chỉ làm mình chóng mặt?