Tôi thử tự động hóa cuộc sống bằng AI: mừng hụt, buông tay và một ít phép màu

Buổi sáng ở Cần Thơ, tôi ngồi trước màn hình, chờ một con bot gửi về thông báo thời tiết. Lẽ ra đây chỉ nên là một bước thử nhỏ trong cả chuỗi tự động hóa tôi tự vẽ cho đời mình. Nhưng đó lại là lần đầu tiên tôi nhận ra: giấc mơ AI gỡ rối mọi thứ có thể chệch choạc hơn tưởng tượng, và chính tôi có khi mới là người cần cập nhật lại bản thân.

Thú thật, tôi là kiểu người ham thử. Khi nghe người ta bàn về AI sẽ thay đổi cả thế giới, về automation biến ngày làm việc thành chuỗi hành động vuốt nhẹ, tôi không cưỡng nổi ý nghĩ phải biến điều đó thành thật. Tôi từng là một chủ doanh nghiệp, có giai đoạn lao theo từng checklist, nuôi cả đống thói quen theo kiểu “người thành đạt chia sẻ mỗi sáng”. Nhưng khi đã chuyển sang làm solo với AI và automation, mọi lời hứa về một cuộc sống nhẹ tênh bắt đầu lộ rõ những vết nứt vụn vặt mà trước đây tôi chẳng chuẩn bị.

Tôi bắt đầu bằng những thứ đơn giản: từ chuyện lưu lịch hẹn, gửi thông báo sinh nhật (mà thật ra tôi chẳng bao giờ nhớ đúng, meme thì lại thuộc làu), cho tới cho n8n tự kéo dữ liệu giá hàng hóa mỗi sáng. Vài cái chạy trơn tru một cách kỳ diệu. Cảm giác nhìn từng dòng báo lỗi trên màn hình giảm dần, tôi cũng mỉm cười, tự hỏi có phải mình vừa lấy lại vài giờ sống thật.

Nhưng rồi có buổi tối tôi thử kết nối mấy công cụ nhỏ, mong sáng dậy mọi thứ sẽ vẫn hoạt động. Thay vì vậy, 3 giờ sáng, điện thoại rung lên vì n8n gửi báo lỗi liên tục: một câu lệnh thừa dấu, hoặc một API đổi cấu trúc không thèm báo trước. Cảm giác hụt hẫng kỳ quặc tràn đến khi tôi ngồi dậy, vừa ngáp vừa nghĩ, “mình tự làm khổ mình làm gì thế này?”

Có gì đó trong việc theo đuổi tự động hóa khiến tôi nhận ra, phần con người mình lại phải tự điều chỉnh để không bị biến thành chuột bạch của chính hệ thống mình tạo. Ngày xưa còn dẫn đội, tôi từng tin cuối cùng rồi mọi thứ có thể quy về công thức: mẫu checklist chuẩn là xong. Nhưng càng về sau, càng nhận ra, chính cái thói quen kiểm soát mọi thứ làm tôi mệt mỏi nhất những lúc bot không hoạt động theo ý.

Tự động hóa, nghe tưởng như giải phóng. Nhưng thật ra nó vạch ra, từng ngày, các kiểu lệ thuộc mình không thấy rõ. Đôi khi tôi tự hỏi: mình đang muốn cho máy móc lo dùm, hay chỉ gom hết nỗi lo lên một món đồ mới gọi là 'workflow'? Có ngày tôi hân hoan khi mọi thứ chạy mượt, cũng có ngày chỉ cần một đoạn mã trục trặc, tất cả cảm xúc tốt đẹp tôi dành cho công nghệ biến mất trong hai dòng thông báo lỗi.

Điều buồn cười là sau khi máy chạy ổn, tôi lại nhớ cảm giác “toang” lúc bot dừng, vẫn thấy nó có đôi chút quyến rũ kỳ lạ. Có lẽ chính vì tôi không kiểm soát hết, nên mỗi lần sửa xong lại giống như vừa thắng được một màn chơi, dù phần thưởng chỉ là mấy chục phút ngủ bù.

Tôi bắt đầu chấp nhận chuyện tự động hóa không giải cứu ngày nào hoàn hảo cả. Nó chỉ bớt cho tôi vài thao tác lặp lại, nhưng mang thêm một kiểu phiền mới: nỗi lo hệ thống hỏng lúc mình đang đi chơi, hoặc khi đang họp tự nhiên có 20 tin nhắn từ bot báo 'trợ lý AI vừa gặp sự cố'.

Có lúc ngồi uống cà phê sáng, tôi mở điện thoại kiểm tra quy trình, nhưng rồi dừng lại, tự hỏi: nếu cứ chạy theo mấy dòng báo trạng thái, mình có khác gì lúc còn làm chủ doanh nghiệp, chỉ là thay vì người, bây giờ trách nhiệm gắn với combo AI và máy móc thôi?

Một chiều nọ, khi chim hót ngoài cửa và tôi đang định sửa lại một luồng automation nhỏ, vợ tôi đi ngang qua, hỏi: 'Nếu tự động quá hết, anh sẽ làm gì cả ngày?' Tôi không trả lời được ngay. Có cái gì đó về việc được làm chủ nhịp sống của mình, không phải bằng số lượng quy trình logic, mà bằng những khoảnh khắc ngẫu nhiên như tiếng chim lọt vào phòng, hay một lần workflow bị đứt ngột.

Có thứ tự động được, và có thứ cứ phải lộn xộn

Có một nghịch lý: càng tự động hóa nhiều, tôi càng thấy rõ đâu là những thứ chẳng thể lên workflow nổi. Việc gửi báo giá khách hàng thì cho AI lo, nhưng việc gõ một tin nhắn bất chợt quan tâm người thân, hoặc ngồi ăn sáng trong tiệm phở ồn ào, lại là những thứ không bot nào nhắc lịch được.

Hóa ra, máy móc gánh hộ mấy việc tôi ghét, nhưng lại phơi ra những điều mà chỉ con người đủ lộn xộn để giữ cho đời sống thật sự có sức sống. Có ngày tôi bật cười khi thấy một tin nhắn bot gửi nhầm, xưng hô lộn tùng phèo giữa 'bạn', 'anh', rồi dán nhãn cảm xúc sai bét. Đó là lúc tôi mới nhớ, yếu tố làm tôi nhớ lâu một ngày nào đó, không phải những gì chạy đúng, mà là những vụ lộn xộn nhỏ mình cười được.

Làm việc với AI khiến tôi phải kiên nhẫn hơn với cả máy móc lẫn bản thân. Ngày bot chạy ngon, tôi biết ơn tiến bộ mới. Ngày bot 'toang', tôi tự nhắc mình: thế cũng tốt, ít nhất còn việc để sửa, còn thứ để bực mình, còn là người sống thật, chứ không phải một workflow hoàn hảo vận hành trong não mình.

Tôi vẫn tiếp tục thử nghiệm. Vẫn sẽ dành một phần buổi sáng vẽ những flow mới, đỡ mấy việc vặt. Nhưng tôi cũng bắt đầu trân trọng hơn cảm giác thất bại, mấy đoạn máy không chạy, những tin nhắn báo lỗi gửi lúc 2 giờ sáng. Vì nhờ vậy, ngày nào đó tôi thực sự buông được kỳ vọng kiểm soát hết mọi thứ. Và hôm ấy, tôi tự thưởng cho mình một nửa buổi không làm gì, cốc cà phê đã nguội từ lâu, một thứ mà không AI nào nhắc lịch đúng giờ.

Không biết bạn đã từng thử giao cho AI làm dùm chuyện gì, và cảm giác thế nào khi workflow tự nhiên 'toang' chưa? Có thứ gì bạn nhận ra chỉ mình người thật mới lo được, dù công nghệ có tung hô đến đâu?